Małpa na palmie
Opole, Złota Polska Jesień A.D. 2004. Czas grzebania w książkach. Smakowita sprawa. Antykwariaty, sklepy z tanizną, „second book shops”...
Spostrzegłem ją na półkach, 2 egzemplarze pyszniły się w maleńkiej księgarence vis-a-vis popularnego „Kościoła na Górce”. Łup za telefon: macie to w bibliotece X YZ? Pewnie że mamy: panie, każda szanująca się biblioteka.... To rodzaj klasyki... Zaraz... wydano ją w 1982 r. Nakład? 20 tysięcy. Dwadzieścia??? Fiu, fiu..., stary, poczciwy stan wojenny...
Czytam. Nie jakieś tam dyrdymały, antysemickie popiskiwania, germanofobiczne połajanki, antyukraińskie kwilenia ... Ostry jak dziadkowa brzytwa z Drohobycza, jednoznaczny, rasistowski tekst:
Oczy Murzyna są obumarłe, a cała postawa uosobiona głupotą... Lubi tęgie napoje i używa ich nad miarę, skoro tylko może... Zresztą na wszystko jest Murzyn obojętnym i dla własnych nawet dzieci, których nie kocha i bez żalu opuszcza (...). Powszechnie wiadomo, że Murzyni mają... pot tej rasie właściwy (...). W ogólności jednak łatwo poddają się białym, uznają ich wyższość nad sobą (...). Najczęściej są weseli, do zabaw skłonni, nie dość o jutro dbający i coś dziecinnego mają w charakterze (...). Religijność Murzyna jest ślepą. Daremnie starano by się wydobyć z niego, na czym polega jego wiara, jego moralność- usłyszy się zawsze tę samą odpowiedź <quien sabe> (kto wie), w którym mieści się cały ogrom apatii, lenistwa i braku chęci rozumowania (...).Murzyn nie zastanawia się nad niczym, umysł jego nie pracuje, widzi rzeczy powierzchownie... nie pyta się dlaczego tak jest, dlaczego tak trzeba robić, a nie inaczej, ale robi stosownie,jak mu wypadnie. Nasze przysłowie <jakoś to będzie> doskonale cechuje rozumowanie czarnej rasy (...). Wyjątek stanowią Murzyni, z których każdy mógłby bezkarnie z gołą głową skakać z małpami po palmach ( wytłuszczenie- DR)(...).
Z Mulatami nie lepiej:
Z natury próżniak, nigdy Mulat nie zajmie się pracą, jeżeli nie jest zmuszony gwałtowną potrzebą. Gdy ta minie, powraca do próżniactwa(...) Zewnętrznie wyraz twarzy tych hombres de color (ludność kolorowa, chodzi o Mulatów z Puerto Rico-DR)... nie zawsze jest dodatnia. Wargi grube, nos niekształtny, zęby często zepsute, ruchy małpie, spojrzenie tępe. Charakter ich cechuje przede wszystkim lenistwo, bezmyślna wesołość, brak troszczenia się o jutro (...).
Rasistowskie cięgi zbierają Metysi:
Tacy indoportugalczykowie ( Metysi-DR) mieszkają także w granicach Gujany (obecnie departament zamorski Francji-DR). Jednakże niedobrą mają sławę, bo oddani pijaństwu, burzliwi i popełniają zabójstwa(...). Jako kupcy Peruwianie (głównie Metysi-DR) podobni są zupełnie do naszych Żydów ( a jednak, a jednak, nawet tutaj!- DR), którzy na tych samych podstawach fundują manipulacje handlowe. Wskutek tego po miastach prowincjonalnych wszystek towar jest lichy, a jednak drogi (...).
I z buciska w prekolumbijskich tubylców:
Znaczną część mieszkańców La Paz stanowią czystej krwi Indianie Aymara... Trudno sobie wyobrazić lud brzydszy, brudniejszy i niezgrabniej ubrany (...).
Cóż robić z gadziną występną? Łyka pchnąć ku prokuratorii? Plewy, rychło mnie p. Teluk- libertaryanin ze Szlonska- chwyci i w yakowąś maszkarę obróci.... Nic to, dwugłowej Tulli-Kowalskiej na closet kładę, o nowy Raport proszę, czerepów żądam lubo textu trzebienia. Jeno o rozwagę Waćpannę proszę względem tej affy, co to na bambusie z Negrami kica, boć to spod pióra xięcia Antoniego, pana na Słonimiu, gęstą lawą trysnęło.
DARIUSZ RATAJCZAK
PS. Wszystkie cytaty pochodzą ze znakomitej Ameryki Łacińskiej w relacjach Polaków (antologia),wybór, wstęp, komentarze i przypisy Marcin Kula, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1982.